साउनको वर्षाले काठमाडौं डुबायो, सयौंले ज्यान गुमाए
साउनको वर्षाले काठमाडौं डुबायो, सयौंले ज्यान गुमाए
सयौंले ज्यान गुमाए
कीर्तिपुरको सुकुम्बासी बस्तीमा बाढी पस्दा उजागर भयो: काठमाडौं आउँदा दिनमा झन् ठूलो बाढीको जोखिममा छ। चिन्ताको कुरा के छ भने, यो समस्या नयाँ होइन, हरेक वर्ष उस्तै दृश्य दोहोरिन्छ, उस्तै चेतावनी जारी हुन्छ, र उस्तै क्षति भएपछि मात्र छलफल सुरु हुन्छ। मनसुन सकिनासाथ यी योजनाहरू फेरि कागजमै सीमित हुने पुरानो प्रवृत्ति यसपटक पनि दोहोरिने हो कि भन्ने प्रश्न उठ्न थालेको छ।
एभरेष्ट हेडलाइन्स
एभरेष्ट हेडलाइन्स
देशभर मनसुनी वर्षाले निरन्तरता पाइरहेको छ। काठमाडौं उपत्यकालगायत विभिन्न पहाडी र तराई क्षेत्रमा भइरहेको भारी वर्षाका कारण डुबान, बाढी र पहिरोको जोखिम बढ्दै गएको छ, जसले जनजीवन ठप्प बनाइरहेको छ। काठमाडौं उपत्यकाको संरचनागत समस्या मनसुनसँगै फेरि उजागर भएको छ। ३० देखि ४० मिलिलिटरजस्तो सामान्य वर्षामै उपत्यकाका विभिन्न भाग डुबानमा पर्ने गरेको जल तथा मौसम विज्ञान विभागका विज्ञहरूले बताएका छन्। अनामनगर, नयाँ बानेश्वर, जमल, रानीवन र सिंहदरबार वरपरका क्षेत्र हरेक वर्षापछि जलमग्न हुने गरेका छन् भने बूढानीलकण्ठ र सुन्दरीजल क्षेत्रमा उच्च वर्षा मापन भइरहेको छ।
निरन्तर वर्षा र पहिरोका कारण देशभरका दर्जनौं राजमार्ग र सडकखण्ड पनि प्रभावित भएका छन्। नेपाल प्रहरीका अनुसार बाढीको जोखिम बढेका खण्डहरूमा रातिको समयमा सवारी सञ्चालनमा अस्थायी रोक लगाइएको छ, र बीपी राजमार्ग, कान्ति लोकपथ, अरनिको र मेची राजमार्गसहित विभिन्न प्रदेशका सडक पहिरो र कटानका कारण अवरुद्ध भएका छन्। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको वैशाख १ देखि साउन १२ गतेसम्ममा देशभर करिब तीन हजार ७८८ वटा विपद्का घटना भइसकेका छन्, जसमा १९२ जनाको मृत्यु भइसकेको छ भने एक हजार १३९ जना घाइते र पाँच हजार ४ परिवार प्रभावित भएका छन्। साउन ११ देखि १२ गतेको एउटै दिनमा ४२ वटा विपद्का घटनामा तीन जनाको मृत्यु र २१ जना घाइते भएका थिए।
नदी किनारमा दशकौंदेखि बसोबास गर्दै आएका सुकुम्बासी परिवारहरूका लागि मनसुन हरेक वर्ष नयाँ त्रासको कारण बनेको छ। कीर्तिपुरस्थित सुन्दरीघाटको सुकुम्बासी होल्डिङ सेन्टरमा हालै आएको बाढीले काठमाडौं आगामी दिनमा थप बाढीको जोखिममा रहेको देखाएको छ। सहरी विकास मन्त्रालयको निर्णयअनुसार विस्थापित सुकुम्बासी परिवारमध्ये हालसम्म ४६५ परिवारलाई प्रति परिवार २५ हजार रुपैयाँका दरले राहत रकम वितरण गरिसकिएको छ, साथै सार्वजनिक तथा सरकारी जग्गा खाली गराउने अभियानसँगै त्यहाँ बसोबास गर्दै आएका नागरिकहरूलाई सुरक्षित बस्ने ठाउँमा व्यवस्थापन गर्ने काम पनि अघि बढाइएको छ। प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयको नेतृत्वमा सुकुम्बासीहरूको एकीकृत डिजिटल लगत संकलन गर्ने अभियान पनि अन्तिम चरणमा पुगेको छ।
चिन्ताको कुरा के छ भने, यो समस्या नयाँ होइन, हरेक वर्ष उस्तै दृश्य दोहोरिन्छ, उस्तै चेतावनी जारी हुन्छ, र उस्तै क्षति भएपछि मात्र छलफल सुरु हुन्छ। मनसुन सकिनासाथ यी योजनाहरू फेरि कागजमै सीमित हुने पुरानो प्रवृत्ति यसपटक पनि दोहोरिने हो कि भन्ने प्रश्न उठ्न थालेको छ। जबसम्म ढल निकास र नदी व्यवस्थापनमा ठोस लगानी हुँदैन, तबसम्म काठमाडौंका बासिन्दा र सुकुम्बासी परिवारहरू हरेक वर्षा साँझ आकाश हेरेर मात्रै आफ्नो सुरक्षाको जोखिम नाप्नुपर्ने अवस्था कायमै रहनेछ।
