वैद्यखानाको औषधि उत्पादन बढाउन कार्यदल गठन, तीन महिनाभित्र कार्ययोजना बनाइने
वैद्यखानाको औषधि उत्पादन बढाउन कार्यदल गठन, तीन महिनाभित्र कार्ययोजना बनाइने
जडीबुटीको दिगो संकलन, संरक्षण, प्रशोधन र उपभोगका लागि डा. प्रदीप केसीको संयोजकत्वमा विज्ञ टोली; कानूनी सुधार र समन्वयमा सरोकारवालाको जोड
काठमाडौं। सिंहदरबार वैद्यखाना विकास समितिबाट उत्पादन हुने औषधिको संख्या बढाउन र कच्चा पदार्थका रूपमा आवश्यक जडीबुटीको दिगो संकलन, संरक्षण, प्रशोधन तथा उपभोगबारे कार्ययोजना बनाउन कार्यदल गठन गर्ने निर्णय भएको छ।
प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहका स्वास्थ्य सल्लाहकार डा. जगदीशप्रसाद अग्रवालको अध्यक्षतामा सिंहदरबारस्थित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा आज 'जडीबुटीको दिगो संकलन, संरक्षण, प्रशोधन तथा उपयोग सम्बन्धमा छलफल तथा अन्तरक्रिया' भयो। कार्यक्रमपछि समितिका कार्यकारी निर्देशक डा. प्रदीप केसीको संयोजकत्वमा विज्ञ टोली समावेश कार्यदल बनाउने निर्णय गरिएको हो।
सल्लाहकार डा. अग्रवालले तत्काल कार्यदल बनाएर तीन महिनाभित्र समितिको विकासको खाका तयार गरी काम अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिए। "समितिको विकासका लागि जडीबुटीको दिगो संकलनका साथै सम्बन्धित विभिन्न निकायबीच आवश्यक समन्वय र सहजीकरण गर्नुहोस्, तीन महिनाभित्र कार्यान्वयनयोग्य कार्ययोजनासहित काम गर्नुपर्नेछ," उनले भने। तत्कालका लागि देशमा उपलब्ध जडीबुटीको अधिकतम उपयोग गरी वैद्यखानाबाट उत्पादन हुने औषधिको संख्या बढाउने र आगामी दिनमा विदेशमा पनि निर्यात गर्ने लक्ष्य राखेर काम गर्नुपर्ने उनको भनाइ थियो।
छलफलमा सहभागी सरकारी अधिकारीहरूले मुख्यतः समन्वय र कानूनी सुधारमा जोड दिए। प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयका सचिव नारायणप्रसाद शर्मा दुवाडीले जडीबुटी संकलनमा देखिएका समस्या समाधानका लागि सम्बन्धित निकायबीच समन्वय आवश्यक रहेको बताए। "औषधिजन्य वनस्पतिको खेतीदेखि संकलन र उपभोगसम्म स्पष्ट कानून निर्माणमा ढिलाइ गर्न हुँदैन," उनले भने। गृहमन्त्रालयका सचिव केदारनाथ शर्माले आयुर्वेद औषधिका लागि आवश्यक कच्चा पदार्थको संकलन र उपयोगमा मन्त्रालयबाट सहजीकरण हुने बताए। भूमि व्यवस्था, सहकारी, संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयका सचिव मदन भुजेलले पनि सरोकारवालाबीच समन्वय र कानूनी स्पष्टताको आवश्यकता औंल्याए।
कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालयका सचिव डा. राजेन्द्रप्रसाद मिश्रले जडीबुटीको उत्पादन बढाउन किसानसँग सहकार्य गर्दै ठेक्का खेतीमा जानुपर्ने र जडीबुटी कम्पनीहरूसँग पनि बढीभन्दा बढी सहकार्य हुनुपर्ने बताए। वनस्पति विभागका महानिर्देशक डा. सन्जीवकुमार राईले उत्पादन बढाउन सार्वजनिक खरिद ऐनलगायत केही कानून परिमार्जन गर्नुपर्ने धारणा राखे।
उद्योग र समुदायका प्रतिनिधिले व्यावहारिक समस्या उठाए। जडीबुटी उत्पादन तथा प्रशोधन कम्पनी लिमिटेडकी निमित्त महाप्रबन्धक उषा रिजाल (जोशी)ले आयुर्वेद औषधि उत्पादनमा कच्चा पदार्थ नै मुख्य समस्या रहेको बताइन्। ठूलो मात्रामा जडीबुटी उत्पादन गर्न सकेमा मात्र कम्पनीको विकास सम्भव हुने उनको भनाइ थियो। कच्चा पदार्थमा मूल्य समर्थन तोकिए संकलन सहज हुने सुझाव पनि उनले दिइन्।
सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघ नेपालका अध्यक्ष ठाकुर भण्डारीले सामुदायिक वनमा रहेको जडीबुटीको संकलन र उपभोगका लागि विभिन्न कानूनमा सुधार आवश्यक रहेको औंल्याए। हालको कानूनले सामुदायिक वनबाट सालको पात टिपेर दुनाटपरी बनाउन समेत नमिल्ने अवस्था रहेको उनले बताए।
कार्यक्रममा वैद्यखाना विकास समितिका कार्यकारी निर्देशक डा. प्रदीप केसीले समितिबारे प्रस्तुतीकरण गर्दै समस्या समाधानका लागि आवश्यक सुझाव पनि पेस गरे।
